24. Нарықтағы дүрбелеңді басқару: Құбылмалы нарықтарға арналған хеджирлеу стратегиялары

Жақында Трамптың өзара баж салығы саясаты туралы мәлімдемесінен кейін әлемдік нарықта дүрбелең күшейіп, АҚШ-тың негізгі қор индекстері күрт төмендеді. Мұндай күтпеген оқиғалар нарықтық тәуекелдерді терең түсінудің және инвестициялық портфельді қорғау үшін тиімді хеджирлеу стратегияларын қолданудың маңыздылығын айқын көрсетеді. Бұл мақалада нарықтық тәуекелдің мәнін түсіндіріп, нарық құбылмалылығы күшейген кезеңдерде шығындарды азайтуға көмектесетін негізгі стратегияларды қарастырамыз.

1. Әртараптандыру

• Бір нарықтағы құбылмалылыққа тәуелділікті азайту үшін инвестицияларды әртүрлі актив сыныптарына (акциялар, облигациялар, шикізат тауарлары, жылжымайтын мүлік) және әртүрлі географиялық аймақтарға бөлуге болады.
• Саяси өзгерістерге тікелей тәуелді салаларға, мысалы, баж салығы енгізілген кезде сауда саясатына сезімтал секторларға, капиталды шамадан тыс шоғырландырудан аулақ болған жөн.

2. Активтерді бөлуді реттеу

Қорғаныш активтерінің үлесін арттыру

Белгісіздік күшейген немесе нарық құбылмалылығы артқан кезеңдерде портфельдің құрылымын қорғаныш активтерінің пайдасына өзгерту капиталды сақтауға және жалпы портфельдің құбылмалылығын төмендетуге көмектесуі мүмкін.

• Алтын: Тарихи тұрғыдан алтын экономикалық және геосаяси белгісіздік кезеңдерінде құнды сақтау құралы ретінде қарастырылады. Инвесторлар алтынға физикалық алтын, алтынға негізделген ETF-тер (мысалы, SPDR Gold Shares — GLD) немесе алтын өндіруші компаниялардың акциялары арқылы инвестициялай алады.
• АҚШ қазынашылық облигациялары: АҚШ қазынашылық облигациялары мемлекеттің міндеттемелерімен қамтамасыз етілетіндіктен, салыстырмалы түрде қауіпсіз активтердің бірі болып саналады. Нарықта тәуекелге деген тәбет төмендеген кезде инвесторлар ұзақ мерзімді қазынашылық облигацияларға қызығушылық танытуы мүмкін. Мысалы, 10 жылдық АҚШ қазынашылық облигациялары немесе iShares 20+ Year Treasury Bond ETF (TLT) арқылы осы активтерге инвестициялауға болады.
• Ақшалай қаражат (кэш): Портфельдегі қолма-қол ақша үлесін арттыру құбылмалы активтердің тәуекелін азайтып, нарықтағы түзетулер кезінде жаңа инвестициялық мүмкіндіктерді пайдалануға қажетті өтімділік пен икемділікті қамтамасыз етеді.

Құбылмалылығы төмен немесе дивиденд төлейтін акциялардың үлесін арттыру

Кейбір секторлар мен акциялар тұрақты сұранысқа ие болғандықтан немесе қорғаныштық сипатымен ерекшеленетіндіктен, құбылмалы нарық жағдайында салыстырмалы түрде тұрақты болуы мүмкін.

• Күнделікті тұтыну тауарлары секторы: Бұл сектордағы компаниялар экономикалық жағдайға қарамастан сұраныс сақталатын азық-түлік, сусындар және тұрмыстық қажеттіліктер сияқты негізгі тауарларды өндіреді.
• Коммуналдық қызметтер секторы: Коммуналдық компаниялар электр энергиясы, су және газ сияқты негізгі қызметтерді ұсынады. Сондықтан олардың кірістері басқа циклдік секторлармен салыстырғанда тұрақтырақ болуы мүмкін.
• Денсаулық сақтау секторы: Денсаулық сақтау компаниялары медициналық өнімдер мен қызметтерге деген тұрақты сұранысқа сүйенеді.
• Дивидендтік акциялар: Дивидендтерді тұрақты төлеп, оларды ұзақ мерзімде арттырып келе жатқан компанияларға назар аударуға болады. Мұндай акциялар дивидендтік табыс әкелумен қатар, нарық құлдыраған кезде портфельдің тұрақтылығын арттыруы мүмкін.

Экстремалды нарық жағдайларында өтімділік дағдарысы да туындауы мүмкін. Өтімділік дағдарысы — нарықта қолжетімді қаражат пен сатып алушылардың күрт азаюы салдарынан активтерді тез әрі әділ бағамен ақшаға айналдыру қиындайтын жағдай.

Мұны су қоймасының кенеттен құрғап қалуымен салыстыруға болады: барлығына су қажет, бірақ су азайып кеткен. Өтімділік дағдарысы кезінде инвесторлар қолма-қол ақшаға ие болу үшін активтерін жаппай сатуға тырысуы мүмкін. Алайда сатып алушылар аз болғандықтан, активтердің бағасы күрт төмендеуі ықтимал.

Мысалы, 2020 жылғы COVID-19 дағдарысының алғашқы кезеңінде нарықтағы дүрбелең инвесторларды қолма-қол ақшаға деген қажеттілігін өтеу үшін активтерін жаппай сатуға итермеледі. Тіпті алтын мен облигациялар сияқты дәстүрлі қорғаныш активтерінің бағасы да қысқа мерзімде төмендеді. Акциялар, жылжымайтын мүлік, шикізат тауарлары және криптовалюталар сияқты көптеген активтердің бағасы айтарлықтай құлдырады.

Сондықтан экстремалды нарық жағдайларында инвесторлар туынды қаржы құралдары мен кері ETF-терді де тәуекелді басқарудың баламалы құралдары ретінде қарастыра алады. Алайда мұндай құралдар күрделі әрі жоғары тәуекелді болуы мүмкін.

3. Хеджирлеу құралдарын пайдалану

Опциондық келісімшарттар

Опциондар акциялар немесе қор индекстері бағасының төмендеу тәуекелінен қорғануға және активтер құнының қысқа мерзімді төмендеуінің портфельге әсерін азайтуға мүмкіндік береді.

Ұзақ позициялары бар инвесторлар портфельді қорғау үшін пут-опциондарды сатып алу, коллар стратегиясын пайдалану немесе индекстік опциондар арқылы хеджирлеу сияқты тәсілдерді қолдана алады.

• Пут-опциондарды сатып алу: Пут-опцион сатып алушыға белгілі бір активті белгіленген мерзім ішінде алдын ала белгіленген бағамен (страйк бағасымен) сату құқығын береді. Бұл стратегия актив бағасы төмендеген жағдайда шығынды шектеуге көмектеседі және белгілі бір деңгейде портфельді төмендеу тәуекелінен қорғайды.
• Коллар стратегиясын қолдану: Коллар стратегиясы сатып алынған пут-опцион мен сатылған колл-опционды біріктіреді. Пут-опцион төменгі баға деңгейінен төмендеу тәуекелін шектейді, ал сатылған колл-опцион опциондық сыйлықақы алуға мүмкіндік береді, бірақ актив бағасының жоғары өсу әлеуетін шектейді. Сондықтан бұл стратегия қорғаныс пен шығындарды азайтуды қатар көздейтін инвесторларға қолайлы болуы мүмкін.
• Индекстік опциондарды пайдалану (мысалы, SPX): SPX сияқты индекстік опциондар жалпы нарықтың төмендеу тәуекелінен хеджирлеудің тиімді құралдарының бірі болуы мүмкін. Олар жекелеген акцияларды емес, тұтас индекстің динамикасын негізге алады және ақшалай есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады (cash-settled). Сондықтан мұндай опциондар кеңінен әртараптандырылған портфелі бар және жалпы нарықтық тәуекелге ұшырайтын инвесторлар үшін пайдалы болуы мүмкін.

Мысалы, SPX пут-опциондарын сатып алу S&P 500 индексінің төмендеуінен туындайтын тәуекелді азайтуға және S&P 500 индексімен тығыз байланысты активтерден тұратын портфельді ішінара қорғауға мүмкіндік береді.

Түйіндеме

Нарық құбылмалылығы күшейіп, бағалар күрт төмендеген кезеңдерде инвесторлар өздерінің тәуекелге төзімділігі мен инвестициялық мақсаттарына сәйкес әртараптандыруды, хеджирлеу құралдарын, қорғаныш секторларын және активтерді бөлуді реттеу стратегияларын үйлестіре алады.

Нарықтағы қысқа мерзімді құлдырау кезінде эмоцияға берілмей, алдын ала белгіленген инвестициялық жоспарды ұстану маңызды. Әрбір нарықтық түзету тәуекелмен қатар жаңа инвестициялық мүмкіндіктер де туындатуы мүмкін.

Стратегиялық жоспарлау, тәуекелдерді дұрыс басқару және инвестициялық тәртіп құбылмалы нарық жағдайында портфельдің тұрақтылығын арттыруға көмектеседі.

Біз АҚШ қор нарығының құрылымы мен акция түрлерінен бастап, әртараптандыру, тәуекелдерді басқару және хеджирлеуге дейінгі негізгі тақырыптарды қарастырдық. Ал әртүрлі активтерді бір құралдың көмегімен біріктіріп, портфельді әртараптандыруды қалай жеңілдетуге болады? Келесі тақырып ETF-терге — әртүрлі активтер мен нарық индекстеріне инвестициялауға мүмкіндік беретін танымал құралға арналады.