3. Индекстік опциондардың екі негізгі ерекшелігі

Индекстік опциондар мен акцияларға арналған опциондардың айырмашылықтарын және олардың қандай инвесторларға сәйкес келетінін түсінгеннен кейін, келесі қадамға өтуге болады. Бүгін біз индекстік опциондармен сауда жасау кезінде ескеру қажет екі маңызды жайтты талдаймыз. Осы ерекшеліктерді түсіну опциондар саудасының мүмкіндіктері мен тәуекелдерін жақсырақ бағалауға көмектеседі.

Америкалық және еуропалық опциондар: пайданы қалай бекітуге болады?

Опциондар америкалық және еуропалық үлгілерге бөлінеді. Олардың басты айырмашылығы — опционды мерзімінен бұрын орындау мүмкіндігінде. Мысал қарастырайық. 1 маусымда сіз индекс деңгейі 1 000 пункт болған кезде осы индекске байланысты колл-опцион сатып алдыңыз делік. Опционның жарамдылық мерзімі 30 маусымда аяқталады. Жүргізген талдауыңыздың нәтижесінде нарық бағытын дұрыс болжадыңыз: 5 маусымда индекс 2 000 пунктке дейін күрт өсті. Соның нәтижесінде колл-опционның бағасы да айтарлықтай өсуі мүмкін.

Алайда жаңа мәселе туындайды. Индекс қысқа мерзімде күрт өсті, бірақ опционның жарамдылық мерзімінің аяқталуына әлі уақыт бар. Алдағы күндері индекс төмендеп, опционның құны азаюы мүмкін. Егер бұл америкалық үлгідегі опцион болса, оны мерзімінен бұрын орындауға болады. Дегенмен, бұл әрдайым пайданы бекітудің ең тиімді тәсілі емес. Оның орнына опционды нарықта сатып, позицияны жабуға болады. Еуропалық үлгідегі опционды мерзімінен бұрын орындау мүмкін болмаса да, нарықта тиісті өтімділік болған жағдайда оны жарамдылық мерзімі аяқталғанға дейін сатып, позицияны жабуға болады.

Теориялық тұрғыдан америкалық опциондар мерзімінен бұрын орындау құқығына ие болғандықтан, еуропалық опциондарға қарағанда қымбатырақ болуы мүмкін. Алайда іс жүзінде, әсіресе дивиденд төлемейтін базалық активтерге байланысты колл-опциондарда, олардың бағасы арасындағы айырмашылық аз болуы мүмкін. Сондықтан сауда жасағанда опционның түріне және нақты келісімшарт талаптарына назар аударыңыз. Бұған дейін аталған SPX, SPXW, VIX және VIXW опциондары еуропалық үлгідегі опциондарға жатады.

Индекстік опциондарды сатып алу мен сатудың асимметриялық тәуекелдері

Опционның түрінен бөлек, мәміледегі позицияның бағытына да назар аудару маңызды. Қарапайым тілмен айтқанда, опцион сатып алушысының ең жоғары шығыны, әдетте, төленген сыйлықақымен шектеледі. Ал опцион сатушысының тәуекелі келісімшарттың түріне және позицияның хеджирленуіне байланысты. Мысалы, жабылмаған колл-опционды сату теориялық тұрғыдан шексіз шығынға әкелуі мүмкін.

Алдыңғы мысалға қайта оралайық. 1 маусымда сіз колл-опционды 50 долларға сатып алдыңыз делік. Индекстің бастапқы мәні 1 000 пункт, ал опционның орындалу бағасы 1 100 пункт. Өкінішке қарай, индекс 500 пунктке дейін төмендейді. Егер опционның жарамдылық мерзімі аяқталған кезде индекс осы деңгейде қалса, колл-опционның ішкі құны болмайды. Мұндай жағдайда сіздің ең жоғары шығыныңыз, әдетте, төлеген 50 доллар сыйлықақымен шектеледі. Бұл есепте мысал үшін 50 доллар бүкіл позицияға төленген сыйлықақы деп алынады.

Енді басқа сценарийді қарастырайық. Индекс 500 пунктке дейін төмендегеннен кейін сіз оның әрі қарай құлдырайтынын болжап, орындалу бағасы 600 пункт болатын колл-опцион саттыңыз делік. Осы мәміле үшін сіз сыйлықақы аласыз. Алайда нарық күрт өзгеріп, индекс қайтадан 1 000 пунктке көтеріледі. Егер опционның жарамдылық мерзімі аяқталған кезде индекс осы деңгейде болса, колл-опционның ақшалай есеп айырысу сомасы индекс деңгейі мен орындалу бағасының айырмашылығына және келісімшарт мультипликаторына байланысты есептеледі. Сатушының таза шығыны есеп айырысу сомасынан алынған сыйлықақыны және тиісті шығындарды шегеру арқылы анықталады. Бұл жағдайда индекс деңгейі орындалу бағасынан 400 пунктке жоғары. Индекс одан әрі көтерілсе, жабылмаған колл-опцион сатушысының шығыны да ұлғаюы мүмкін.

Тәуекелдер туралы ескерту:

Опциондарда қаржылық левередж әсері бар, ал олардың бағасы базалық активтің бағасына, құбылмалылыққа, келісімшарт мерзімінің аяқталуына дейінгі уақытқа және басқа да факторларға байланысты. Сондықтан қысқа мерзімде бағаның айтарлықтай құбылу тәуекелі жоғары. Опцион сатып алушылар төленген сыйлықақы мен сауда шығындарынан толық айырылуы мүмкін. Ал опцион сатушылар қолданатын кейбір стратегиялар бойынша ықтимал шығын бастапқы салынған қаражаттан асып кетуі мүмкін. Опциондармен сауда жасамас бұрын сауда ережелерін мұқият зерделеп, өзіңіздің тәуекелге төзімділігіңізді бағалап, шешімді сақтықпен қабылдаңыз.

Бұл курстың материалдары тек инвестициялық білім беру мақсатында ұсынылады және қандай да бір бағалы қағаздарды немесе қаржы құралдарын сатуға ұсыныс не оларды сатып алуға шақыру болып табылмайды. Сондай-ақ аталған бағалы қағаздарға, қаржы құралдарына немесе инвестициялау объектілеріне қатысты қандай да бір пікір немесе инвестициялық ұсыным болып саналмайды.