1. Индекстік опциондар: негізгі ұғымдар мен сауда ерекшеліктері

Нарықтағы жалпы өзгерістерден пайда табуға немесе портфельдің бір бөлігін нарықтың қолайсыз қозғалысынан қорғауға мүмкіндік беретін құралды елестетіп көріңіз. Индекстік опциондар осы мақсаттарға жету үшін қолданылуы мүмкін. Дегенмен, олардың тиімділігі нарық бағытын дұрыс болжауға ғана емес, опционның бағасына, орындалу бағасына және жарамдылық мерзіміне де байланысты. Ендеше, индекстік опциондардың қалай жұмыс істейтінін және оларды қолданғанда нені ескеру керектігін қарастырайық.

Опциондар нарықтық тәуекелден қорғануға көмектесе ме?

Алдымен опциондар туралы негізгі ұғымдарды еске түсірейік. Опционның құны оның базалық активінің бағасына, нарықтағы құбылмалылыққа, жарамдылық мерзіміне және басқа да факторларға байланысты өзгереді.

Қарапайым тілмен айтқанда, опционды белгілі бір шарттармен мәміле жасау құқығын беретін құрал ретінде қарастыруға болады. Мысалы, опцион сатып алушыға келісімшартта белгіленген баға бойынша базалық активті сатып алу немесе сату құқығын береді. Алайда бұл құқықты пайдалану әрдайым пайда әкеледі дегенді білдірмейді.

Опцион сатып алушысы оны сатып алу үшін опционның бағасын, яғни сыйлықақысын төлейді. Егер нарық күткен бағытта өзгерсе де, мәміленің нәтижесі төленген сыйлықақыға, орындалу бағасына және опционның жарамдылық мерзіміне байланысты болады.

Опциондар туралы негізгі түсініктермен әлі таныс болмасаңыз, олардың жұмыс істеу қағидаларын тереңірек түсіну үшін біздің бастапқы оқу курсымызбен танысыңыз.

Толығырақ: «Опциондар саудасының негіздері»

Базалық активтердің айырмашылығы: индекстер мен акциялар

Индекстік опциондардың акцияларға арналған опциондардан негізгі айырмашылығы — олардың базалық активінде.

Акцияларға арналған опциондардың базалық активі Tesla немесе Apple сияқты компаниялардың акциялары болса, индекстік опциондардың базалық активі S&P 500 сияқты қор нарығының индексі болып табылады.

Мысалы, егер S&P 500 индексі өседі деп болжасаңыз, осы индекске байланысты колл-опцион сатып алуды қарастыруыңыз мүмкін. Алайда нарықтың бағытын дұрыс болжаудың өзі пайдаға кепілдік бермейді: нәтиже опционның сатып алу бағасына, орындалу бағасына, жарамдылық мерзіміне және басқа да факторларға байланысты.

S&P 500 индексіне байланысты опциондардың арасында SPX және SPXW келісімшарттары бар. Олардың жарамдылық мерзімдері мен есеп айырысу ерекшеліктері әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан нақты келісімшартты таңдамас бұрын оның шарттарын, соның ішінде жарамдылық мерзімін және есеп айырысу тәртібін тексеру қажет.

VIX опциондары: нарық құбылмалылығына байланысты мүмкіндіктер

S&P 500 индексіне байланысты опциондардан бөлек, нарықтың күтілетін құбылмалылығын көрсететін VIX индексіне байланысты опциондар да бар. VIX индексін көбіне «қорқыныш индексі» деп атайды, өйткені оның өсуі нарық қатысушыларының алдағы кезеңдегі құбылмалылықты жоғары бағалап отырғанын білдіруі мүмкін.

Қаржы нарығында күтпеген оқиғалар орын алғанда, инвесторлардың белгісіздікке қатысты алаңдаушылығы күшейіп, VIX индексі өсуі мүмкін. Мысалы, 2023 жылғы Silicon Valley Bank банкінің күйреуі АҚШ-тың банк секторына қатысты алаңдаушылықты күшейткен оқиғалардың бірі болды. Дегенмен, мұндай оқиғалардың VIX индексіне әсері нарық жағдайына байланысты болады.

Егер алдағы кезеңде нарық құбылмалылығы артады деп болжасаңыз, VIX колл-опциондарын қарастыруыңыз мүмкін. Бірақ VIX индексінің өсуі мұндай опционнан міндетті түрде пайда табасыз дегенді білдірмейді. Нәтижеге опционның бағасы, жарамдылық мерзімі және басқа да факторлар әсер етеді. Сондықтан мұндай құралдармен сауда жасамас бұрын олардың есеп айырысу ерекшеліктерін және ықтимал тәуекелдерін түсіну маңызды.

Индекстік опциондардың негізгі ерекшеліктерін қарастырдық. Келесі сабақта индекстік опциондар мен акцияларға арналған опциондардың айырмашылықтарын, сондай-ақ олардың қай жағдайларда қолданылуы мүмкін екенін талқылаймыз.

Тәуекелдер туралы ескерту:

Опциондарда қаржылық левередж әсері бар, ал олардың бағасы базалық активтің бағасына, құбылмалылыққа, келісімшарт мерзімінің аяқталуына дейінгі уақытқа және басқа да факторларға байланысты. Сондықтан қысқа мерзімде бағаның айтарлықтай құбылу тәуекелі жоғары. Опцион сатып алушылар төленген сыйлықақы мен сауда шығындарынан толық айырылуы мүмкін. Ал опцион сатушылар қолданатын кейбір стратегиялар бойынша ықтимал шығын бастапқы салынған қаражаттан асып кетуі мүмкін. Опциондармен сауда жасамас бұрын сауда ережелерін мұқият зерделеп, өзіңіздің тәуекелге төзімділігіңізді бағалап, шешімді сақтықпен қабылдаңыз.

Бұл курстың материалдары тек инвестициялық білім беру мақсатында ұсынылады және қандай да бір бағалы қағаздарды немесе қаржы құралдарын сатуға ұсыныс не оларды сатып алуға шақыру болып табылмайды. Сондай-ақ аталған бағалы қағаздарға, қаржы құралдарына немесе инвестициялау объектілеріне қатысты қандай да бір пікір немесе инвестициялық ұсыным болып саналмайды.