3. ETF-ті қалай таңдауға болады? Назар аударатын 7 негізгі көрсеткіш

Қазіргі таңда АҚШ нарығында 5 000-нан астам ETF бар. Мұндай көп таңдау жаңадан бастаған инвестор үшін қай қорды таңдау керектігін анықтауды қиындатуы мүмкін. Өзіңізге сәйкес ETF-ті табу үшін жеті негізгі көрсеткішке назар аударған жөн.

Ең қарапайым тәсіл мынадай: алдымен инвестициялық мақсатыңыз бен қабылдай алатын тәуекел деңгейіңізді анықтаңыз, содан кейін ETF нақты неге инвестициялайтынын қараңыз. Осыдан кейін оның өтімділігін, көлемін, шығындарын, сыйлықақысы немесе дисконтын, басқарушы компаниясын және басқа да маңызды көрсеткіштерін салыстырыңыз.

Енді осы жеті негізгі критерийді қарастырайық.

1. Алдымен инвестициялық мақсатыңыз бен тәуекел деңгейіңізді анықтаңыз

ETF таңдағанда бірден оның тикеріне немесе соңғы уақытта ең көп өскен қорларға назар аударудың қажеті жоқ. Ең алдымен өзіңізге мына сұрақты қойыңыз:

Бұл ETF маған не үшін қажет?

Егер ұзақ мерзімде кең нарықтың динамикасын қадағалағыңыз келсе, S&P 500 немесе Nasdaq-100 сияқты кең нарықты қамтитын ETF-терді қарастыруға болады.

Егер жасанды интеллект, жартылай өткізгіштер, оптикалық технологиялар сияқты белгілі бір бағыттың болашағына сенсеңіз, салалық немесе тақырыптық ETF-терге назар аударуға болады.

Егер тұрақты ақша ағыны маңызды болса, жоғары дивидендті акцияларға инвестициялайтын немесе Covered Call стратегиясын қолданатын ETF-терді қарастыруға болады.

Ал егер бос қаражатты қысқа мерзімге салыстырмалы түрде консервативті түрде орналастырғыңыз келсе, ақша нарығына бағытталған немесе қысқа мерзімді облигацияларға инвестициялайтын ETF-терді қарастыруға болады.

Инвестициялық мақсатпен қатар, қандай деңгейдегі құбылмалылықты қабылдай алатыныңызды да ескеріңіз.

Мысалы, жүздеген компанияның акцияларын қамтитын кең нарық ETF-і әдетте бір ғана тар салаға шоғырланған ETF-ке қарағанда жақсырақ әртараптандырылған болады. Ал левереджді және кері ETF-тер нарықтағы қозғалысты бірнеше есе күшейтуі мүмкін.

Сондықтан барлық инвесторға бірдей сәйкес келетін «ең жақсы» ETF жоқ. Маңыздысы — инвестициялық мақсаттарыңыз бен қолайлы тәуекел деңгейіңізге сәйкес келетін ETF-ті табу.

2. ETF нақты неге инвестициялайтынын қараңыз

Инвестициялау бағытын анықтағаннан кейін келесі сұраққа назар аударыңыз:

Бұл ETF нақты неге инвестициялайды?

Мұны түсінудің ең оңай жолы — алдымен ETF атауына қарау.

Мысалы: Schwab U.S. Large-Cap Growth ETF.

Атауды бөліп қарасақ:

Schwab — басқарушы компания;

U.S. — АҚШ нарығы;

Large-Cap — ірі компаниялар;

Growth — өсу компаниялары.

Яғни бұл ETF негізінен АҚШ-тың ірі өсу компанияларына инвестициялайды.

ETF атауларында көбіне басқарушы компания, индекс, ел немесе өңір, сала, компаниялардың көлемі және инвестициялық стиль туралы ақпарат болады.

Осы негізгі сөздер ETF-тің жалпы инвестициялық бағытын жылдам түсінуге көмектеседі. Бірақ сатып алу туралы шешім қабылдау үшін атаудың өзімен шектелуге болмайды.

ETF сатып алмас бұрын оның қадағалайтын индексін, портфельдегі алғашқы он ірі позициясын, салалық құрылымын және жекелеген акциялардың үлесін қарап шыққан дұрыс.

3. Өтімділігіне назар аударыңыз: ETF-ті сатып алу және сату қаншалықты оңай?

ETF-тер де акциялар сияқты биржада нақты уақыт режимінде саудаланады. Сондықтан өтімділік маңызды көрсеткіштердің бірі.

Ең алдымен екі көрсеткішке назар аударуға болады: сауда көлемі және сатып алу мен сату бағалары арасындағы спред.

Мысалы, ETF бойынша ең жоғары сатып алу бағасы $10, ал ең төменгі сату бағасы $10,01 болса, спред небәрі $0,01 болады.

Ал басқа ETF бойынша сатып алу бағасы $10, ал сату бағасы $10,10 болуы мүмкін. Бұл жағдайда спред $0,10 болады.

Спред неғұрлым тар болса, ETF-ті сатып алу немесе сату кезінде нарықтық бағаға жақын баға алу әдетте соғұрлым оңай болады.

ETF-ті екінші нарықтағы тауармен салыстыруға болады: танымал смартфонды нарықтық бағаға жақын бағамен сату оңайырақ, өйткені оған сұраныс жоғары. Ал көпшілікке белгісіз тауардың сатып алушысы аз болуы мүмкін, сондықтан оны тез сату үшін бағаны төмендетуге тура келуі ықтимал.

Сондықтан ETF-пен жиі сауда жасайтын инвесторлар үшін сауда көлемі жоғары және спреді тар ETF-тер әдетте ыңғайлырақ.

4. Шығындарына назар аударыңыз: ұзақ мерзімді инвестицияда аз ғана айырмашылықтың өзі маңызды

ETF-тердің қорды басқаруға байланысты жыл сайынғы шығындары болады. Мұндағы негізгі көрсеткіштердің бірі — Expense Ratio, яғни шығындар коэффициенті.

0,03% пен 0,1% арасындағы айырмашылық алғаш қарағанда өте аз көрінуі мүмкін. Бірақ ETF-ті ұзақ уақыт бойы ұстасаңыз, бұл шығындар біртіндеп жиналып, инвестицияның жалпы нәтижесіне әсер етуі мүмкін.

Мысалы, S&P 500 индексін қадағалайтын VOO және IVV ETF-терінің шығындар коэффициенті төмен — екеуінде де 0,03%. Сондықтан олар ұзақ мерзімді инвестициялауға қолайлы болуы мүмкін. Ал SPY қорында бұл көрсеткіш сәл жоғары — 0,09%. Бірақ оның сауда белсенділігі жоғары және опциондар нарығы да өте өтімді. Сондықтан SPY-ді институционалдық инвесторлар сауда жасау және хеджирлеу үшін жиі пайдаланады.

Дегенмен «шығыны неғұрлым төмен болса, ETF соғұрлым жақсы» деп қарауға болмайды. Тақырыптық ETF-тер, Covered Call стратегиясын қолданатын ETF-тер және басқа да күрделі өнімдердің шығындары дәстүрлі кең нарық ETF-теріне қарағанда жоғары болуы мүмкін.

Сондықтан ETF-терді бір санатқа жататын және ұқсас инвестициялық стратегия қолданатын қорлардың арасында салыстырған дұрыс.

5. Қор көлемі мен басқарушы компаниясына назар аударыңыз

ETF таңдағанда қорды кім басқаратынын және оның басқаруындағы активтердің жалпы көлемін де ескерген жөн.

АҚШ нарығындағы ірі ETF басқарушыларының қатарында BlackRock компаниясының iShares бренді, Vanguard, State Street компаниясының SPDR бренді, Invesco және Charles Schwab бар. Ірі басқарушы компаниялардың ETF өнімдерінің желісі әдетте кең болады және қорларды басқару үдерістері жақсы жолға қойылған.

Сонымен қатар қор көлеміне, яғни ETF басқаруындағы активтердің жалпы сомасына назар аударыңыз.

Әдетте көлемі үлкен ETF-тердің инвесторлары көбірек, сауда көлемі жоғары және өтімділігі жақсы болуы мүмкін. Ал көлемі өте шағын қорларда қосымша бір тәуекел бар — қордың жабылуы немесе таратылуы.

6. Сыйлықақы мен дисконтты тексеріңіз: ETF үшін артық төлем жасамаңыз

ETF-ке қатысты екі маңызды көрсеткіш бар: биржада қалыптасатын нарықтық баға және қор активтерінің таза активтер құны (NAV).

Мысалы, ETF-тің NAV-ы $100 болсын, бірақ биржада оның бағасы $105 болса. Бұл жағдайда ETF 5% сыйлықақымен (премиямен) саудаланады.

Ал ETF-тің нарықтық бағасы $95, ал NAV-ы $100 болса, ол 5% дисконтпен саудаланады.

Алайда дисконтты көре сала оны тиімді мүмкіндік деп қабылдауға болмайды. Нарықтық бағаның NAV-тан ауытқуына базалық нарықтың сол уақытта жабық болуы, ETF пен базалық нарықтың сауда уақыттарының сәйкес келмеуі, валюта бағамының өзгеруі, өтімділіктің төмендігі немесе базалық активтер бағасының басқа уақытта жаңартылуы сияқты факторлар әсер етуі мүмкін.

Әсіресе халықаралық ETF-терде, тауарлық ETF-терде және сауда белсенділігі төмен кейбір қорларда сыйлықақы мен дисконт айтарлықтай болуы мүмкін.

Сондықтан ETF сатып алмас бұрын басқарушы компанияның сайтынан оның ағымдағы нарықтық бағасы мен NAV арасында қаншалықты айырмашылық бар екенін тексерген жөн. Егер сыйлықақы әдеттен тыс жоғары болса, ETF-ті NAV-тан айтарлықтай жоғары бағамен сатып алу тәуекеліне назар аудару керек.

7. Индексті қаншалықты дәл қадағалайтынын бағалаңыз

Пассивті ETF-тің негізгі міндеттерінің бірі — өзі қадағалайтын индекстің динамикасын барынша дәл қайталау.

Мысалы, белгілі бір индекс бір жылда 10% өссе, бір ETF 9,9%-ға, ал екіншісі небәрі 9%-ға өсті делік. Бұл жағдайда екінші ETF индекстен көбірек қалып қойған.

Мұндай айырмашылыққа қор шығындары, сауда шығындары, қолма-қол қаражат үлесі, индексті қайта теңгеру және индексті қадағалау тәсілі сияқты факторлар әсер етуі мүмкін.

Сондықтан бір индексті қадағалайтын бірнеше ETF болса, олардың арасынан:

қайсысы ұзақ мерзімде индекстің динамикасын дәлірек қадағалайтынын салыстырған дұрыс.

Ұзақ мерзімді инвестор үшін қысқа мерзімдегі 0,2% айырмашылық аса маңызды болмауы мүмкін. Ең маңыздысы — ETF-тің ұзақ уақыт бойы мақсатты индекстің динамикасын қаншалықты тұрақты қайталай алатыны.

Қысқаша қорытынды

ETF таңдау — 5 000-нан астам өнімнің ішінен нарықтағы бір «ең жақсы» қорды табу деген сөз емес. Ең маңыздысы — инвестициялық мақсаттарыңыз бен қолайлы тәуекел деңгейіңізге сәйкес келетін ETF-ті табу.

ETF-ті мына ретпен бағалауға болады:

• Мақсат пен тәуекел: ETF-ті не үшін сатып аламын? Мұндай құбылмалылыққа төтеп бере аламын ба?
• Құрамы: Қандай индексті қадағалайды? Қандай активтерді ұстайды?
• Өтімділігі: Саудасы қаншалықты белсенді? Сатып алу мен сату бағаларының спреді қандай?
• Шығындары: Ұзақ мерзімде ұстау қанша тұрады?
• Көлемі мен басқарушы компаниясы: Қор қаншалықты орныққан?
• Сыйлықақы немесе дисконт: Нарықтық баға NAV-тан айтарлықтай ауытқып тұр ма?
• Индексті қадағалау дәлдігі: ETF мақсатты индекстің динамикасын қаншалықты тұрақты қайталайды?

Акцияларды өз бетінше таңдауға немесе нарыққа кірудің ең қолайлы уақытын анықтауға қиналатын инвесторлар үшін тағы бір қарапайым тәсіл бар — ETF-ті шағын сомалармен тұрақты түрде сатып алу.

Келесі сабақта ETF-ті тұрақты түрде сатып алу тәсілі қалай жұмыс істейтінін және оның ұзақ мерзімді инвестициялауда уақыттың маңызын қалай арттыратынын қарастырамыз.