1. Негізгі биржалар
АҚШ қор нарығы — әлемдегі ең ірі және ең белсенді сауда алаңдарының бірі. Екі негізгі биржа бар:
· NYSE (Нью-Йорк қор биржасы) — 1792 жылы құрылған дәстүрлі биржа. Blue-chip акциялар мен ірі корпорациялар осында шоғырланған.
· Nasdaq (Насдақ) — 1971 жылы құрылған толық электрондық биржа. Технологиялық және инновациялық компанияларға бағытталған. Apple, Microsoft, Amazon, NVIDIA, Meta, Tesla, Google сияқты сала көшбасшылары осында тіркелген.
Екі биржаның сауда ережелері бірдей.
2. Сауда уақыты
NYSE және Nasdaq сауда уақыты Америка Құрама Штаттарының шығыс уақыты (Eastern Time, ET) бойынша жүргізіледі. Қазақстан уақытымен (QZT) салыстырғанда:
АҚШ жазғы уақыты кезінде (DST, наурыз – қараша) айырмашылық 9 сағат
АҚШ қысқы уақыты кезінде (Standard, қараша – наурыз) айырмашылық 10 сағат
| Кезең | ET (Eastern Time) | QZT (DST, наурыз–қараша) | QZT (Standard, қараша–наурыз) |
| Pre-Market | 04:00 – 09:30 | 13:00 – 18:30 | 14:00 – 19:30 |
| Regular Hours | 09:30 – 16:00 | 18:30 – 01:00 (келесі күн) | 19:30 – 02:00 (келесі күн) |
| After Market | 16:00 – 20:00 | 01:00 – 05:00 (келесі күн) | 02:00 – 06:00 (келесі күн) |
⚠️ АҚШ-та жазғы уақыт пен қысқы уақыт ауысқан күндері (наурыздың екінші жексенбісі және қарашаның бірінші жексенбісі) жоғарыдағы уақыт уақытша өзгеруі мүмкін. Сауда алдында нақты уақытты платформадан тексеріңіз.
3. Басқа сауда нарықтары
Негізгі биржалардан басқа, саудагерлерге тағы бірнеше сауда нарығы қол жетімді:
· OTC Markets — биржада тіркелмеген компаниялар акцияларының нарығы. Сауда көлемі төмен, тәуекелі жоғары.
· Түнгі сауда (Overnight Trading) — тәулік бойы, аптаның 5 күні ішінде жүргізіледі. Көлемі аз, спред кең, баға қатты ауытқиды.
· Опциондар (Options) — акция бағасының көтерілуі не түсуіне ставка жасау мүмкіндігі. Күрделі қаржы құралы, тәуекелі өте жоғары.
4. Негізгі сауда ережелері
· Ең аз сауда бірлігі: 1 акция. Бөлшек акциялар сатылады.
· Тапсырысты жою (Order Cancellation): сауда аяқталғаннан кейін барлық тапсырыс жойылады.
· Есеп айырысу (Settlement): T+1 — сауда жасалған күннен кейінгі бір жұмыс күні ішінде акциялар мен ақша ауысады.
· Баға шектеуі (Price Limits): Limit Up / Limit Down механизмі бар — бір күн ішінде баға белгілі бір шектен аспайды.
· Салық: дивидендтер мен сатудан түскен пайдаға салық салынады. Салық мөлшері резиденттік елге байланысты. Толық ақпаратты брокерден немесе салық маманынан алыңыз.
5. Тәуекел туралы ескерту
АҚШ қор нарығында инвестициялау айтарлықтай тәуекелмен байланысты:
· Нарық тәуекелі — акция бағасы экономикалық жағдайларға, жаңалықтарға, салалық тенденцияларға байланысты күрт өзгеруі мүмкін.
· Валюта тәуекелі — USD пен QZT арасындағы бағам ауытқуы сіздің нақты кірісіңізге әсер етеді.
· Ликвидтілік тәуекелі — кейбір акцияларды сату қиын болуы мүмкін, әсіресе OTC нарығында.
· Уақыт тәуекелі — уақыт белдеулері айырмашылығы саудаға ыңғайлы уақытқа әсер етеді.
АҚШ қор нарығына инвестициялау — маңызды қаржылық шешім. Жеке жағдайыңызды ескере отырып, брокермен немесе қаржы маманымен кеңесіңіз.