9. Тарихи құбылмалылық (HV)

Тарихи құбылмалылық (HV) дегеніміз не?

Тарихи құбылмалылық (Historical Volatility, HV) — инвесторлар активке байланысты тәуекелді бағалау кезінде ескеретін маңызды статистикалық көрсеткіш. Ол активтің немесе бағалы қағаздың өткен кезеңдегі кірістілігінің қаншалықты құбылғанын көрсетеді. Әдетте тарихи құбылмалылық өткен кезеңдердегі кірістіліктің стандартты ауытқуы негізінде есептеледі.

Тарихи құбылмалылықты түсіну үшін келесі мысалды қарастырайық. Инвестор тарихи құбылмалылығы әртүрлі екі акцияны — A және B — қарастырып жатыр делік. A акциясының тарихи құбылмалылығы 15%, ал B акциясының құбылмалылығы 25% болсын.

A акциясының тарихи құбылмалылығы 15% болса, бұл оның кірістілігінің жылдық стандартты ауытқуы шамамен 15% болғанын білдіреді. Ал B акциясының тарихи құбылмалылығы 25% болса, оның кірістілігі A акциясына қарағанда көбірек құбылғанын көрсетеді.

Екі акцияның да орташа жылдық кірістілігі 10% деп болжасақ, қарапайым мысал ретінде орташа кірістілікке тарихи құбылмалылық шамасын қосып және шегеріп көрейік. A акциясы үшін бұл шамамен -5%-дан +25%-ға дейінгі диапазонды (10% − 15% және 10% + 15%), ал B акциясы үшін -15%-дан +35%-ға дейінгі диапазонды (10% − 25% және 10% + 25%) береді.

Бұл тек түсіндіру мақсатындағы қарапайым мысал және болашақ кірістіліктің нақты диапазоны болып саналмайды. Тарихи құбылмалылық негізінен актив бағасының немесе кірістілігінің өткен кезеңде қаншалықты өзгергенін көрсетеді және болашақтағы нақты нәтижеге кепілдік бермейді.

Жоғары тарихи құбылмалылық актив бағасы немесе кірістілігінің тарихи кезеңде көбірек ауытқығанын көрсетеді және тәуекелді бағалау кезінде ескерілетін факторлардың бірі болып табылады. Бірақ жоғары құбылмалылық міндетті түрде жоғары кірістілікке әкелмейді. Сол сияқты, төмен құбылмалылық актив бағасының тарихи кезеңде салыстырмалы түрде аз өзгергенін көрсетуі мүмкін, бірақ ол да болашақтағы жоғары немесе төмен кірістілікке өздігінен кепілдік бермейді.

Тарихи құбылмалылықтың шектеулері

Тарихи құбылмалылық тәуекелді бағалаудың пайдалы құралы болғанымен, оның инвесторлар ескеруі тиіс шектеулері бар. Ол өткен деректерге негізделеді, сондықтан ағымдағы немесе болашақ нарық жағдайларын толық көрсете алмауы мүмкін. Сондықтан жаңа деректер пайда болған сайын тарихи құбылмалылықты қайта есептеу немесе жаңарту қажет болуы мүмкін.

Сонымен қатар, тарихи деректер болашақта болуы мүмкін күтпеген оқиғалардың әсерін алдын ала көрсете алмайды. Мысалы, табиғи апаттар, геосаяси күйзелістер немесе басқа да күтпеген факторлар актив бағасының құбылмалылығын күрт өзгертуі мүмкін.

Портфельдік тәуекелді басқару кезінде инвесторлар тарихи құбылмалылықты активтерді бөлу, портфельді әртараптандыру және хеджирлеу стратегияларын таңдауда ескерілетін көрсеткіштердің бірі ретінде пайдалана алады.

Нарықтағы құбылмалылыққа эмоционалды түрде әрекет ету инвестициялық шешімдерге кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан инвестордың өз инвестициялық мақсаттарына, өзі қабылдай алатын тәуекел деңгейіне және инвестициялық көкжиегіне негізделген нақты инвестициялық стратегиясы болғаны маңызды.

Қорытындылай келе, тарихи құбылмалылық — инвесторларға активтің өткен кезеңдегі баға қозғалыстары мен кірістілігінің өзгергіштігін бағалауға көмектесетін маңызды статистикалық көрсеткіш. Ол активтің тарихи кезеңдегі баға немесе кірістілік ауытқуларының деңгейін жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді, бірақ болашақ кірістілікті немесе болашақ құбылмалылықты дәл болжауға кепілдік бермейді. Сондықтан тарихи құбылмалылықты басқа қаржылық көрсеткіштермен және нарықтық факторлармен бірге қарастырған жөн.