2. Жекелеген акцияларға арналған опциондар ма, әлде индекстік опциондар ма: қайсысының табыс әлеуеті жоғары?

Өткен сабақта біз индекстік опциондар мен акцияларға арналған опциондардың айырмашылықтарын қарастырдық. Бүгін осы екі құралдың табыс әлеуеті мен тәуекелдерін салыстырамыз: олардың қайсысы инвестор үшін тиімдірек болуы мүмкін?

Табыс әлеуеті мен тәуекелдері

Индекстік опциондар мен акцияларға арналған опциондардың табыс әлеуеті мен тәуекел деңгейі әртүрлі болуы мүмкін. Алайда олардың қайсысы тиімдірек екенін тек базалық активіне қарап анықтау мүмкін емес. Нәтиже нарықтағы жағдайға, опционның бағасына, орындалу бағасына, жарамдылық мерзіміне және таңдалған стратегияға байланысты.

Мұның бір себебі — жекелеген акциялар мен қор нарығы индекстерінің құбылмалылығы әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, 2020 жылы COVID-19 пандемиясы басталған кезде АҚШ қор нарығында күрт құлдырау болды. Кейбір компаниялардың акциялары нарықтың жалпы төмендеуінен де қатты арзандады. Бұған нарықтағы жалпы жағдайдан бөлек, компаниялардың қаржылық ахуалы, басқару сапасы және инвесторлардың күтулері сияқты факторлар әсер етуі мүмкін.

Ал қор нарығы индексі көптеген компаниялардың акцияларын қамтиды. Сондықтан бір компанияның акция бағасының төмендеуі индекс құрамындағы басқа компаниялардың нәтижелерімен ішінара өтелуі мүмкін. Дегенмен, индекстің өзі де едәуір төмендеуі мүмкін, ал индекстік опциондармен сауда жасау елеулі шығындарға әкелуі ықтимал.

Нарық өскен кезеңдерде кейбір компаниялардың акциялары қор нарығы индекстерінен жоғары нәтиже көрсетуі мүмкін. Мысалы, NVIDIA акциялары белгілі бір кезеңдерде Nasdaq индекстерінің көрсеткіштерінен асып түсті. Бірақ жекелеген акциялардың бұрынғы нәтижелері олардың болашақта да нарықтан озып шығатынына кепілдік бермейді. Сонымен қатар, акция бағасының айтарлықтай өсуі сол акцияға байланысты опцион сатып алған инвестор міндетті түрде пайда табады дегенді білдірмейді.

Сондықтан опцион түрін таңдағанда тек ықтимал табысты емес, ықтимал шығындарды, келісімшарт талаптарын және өзіңіздің инвестициялық мақсаттарыңызды да ескеру қажет.

Инвесторға қажетті дағдылар

Акцияларға арналған опциондармен сауда жасау үшін тиісті компанияның қызметін және оның акция бағасына әсер ететін факторларды түсіну маңызды. Мысалы, NVIDIA акцияларына байланысты опциондарды қарастырғанда компанияның бизнес-моделін, қаржылық нәтижелерін, өнімдеріне деген сұранысты және саладағы бәсекелестікті зерттеуге болады. Техникалық талдау құралдары да нарық жағдайын бағалауға көмектесуі мүмкін, бірақ олар болашақ баға қозғалысын дәл болжауға кепілдік бермейді.

Опциондармен сауда жасағанда базалық активтің бағасын ғана емес, келісімшарттың басқа да ерекшеліктерін ескеру керек. Оларға орындалу бағасы, опционның бағасы (сыйлықақысы), жарамдылық мерзімі және нарықтағы құбылмалылық жатады.

Мысалы, сіз NVIDIA акцияларына байланысты колл-опцион сатып алдыңыз делік. Егер акция бағасы күткендей көтерілмесе, опционның құны төмендеуі мүмкін. Ал акция бағасы өссе де, оның өсуі опционның орындалу бағасы мен төленген сыйлықақыны ескергенде жеткіліксіз болуы мүмкін. Егер жарамдылық мерзімі аяқталған кезде колл-опционның базалық актив бағасы орындалу бағасынан жоғары болмаса, сатып алушы әдетте төлеген сыйлықақысынан толық айырылады.

Осы себепті опциондармен сауда жасау компанияны талдаумен ғана шектелмейді. Инвестор нарық жағдайын бағалап, опцион бағасына әсер ететін факторларды түсініп, ықтимал шығын мөлшерін алдын ала есептей білуі керек. Жүйелі түрде білім алу, сауда нәтижелерін талдау және тәуекелдерді басқару дағдыларын дамыту маңызды.

Индекстік опциондармен сауда жасағанда назарды жекелеген компаниялардың көрсеткіштерінен бөлек, бүкіл нарыққа әсер ететін факторларға да аудару қажет. Мысалы, S&P 500 индексіне байланысты колл-опционды қарастырғанда АҚШ экономикасының жағдайын, инфляция деректерін, еңбек нарығының көрсеткіштерін және АҚШ Федералдық резерв жүйесінің (ФРЖ) ақша-кредит саясатын зерттеуге болады. Инвесторлар көңіл-күйі мен халықаралық оқиғалар да нарыққа ықпал етуі мүмкін.

Алайда макроэкономикалық деректердің немесе ФРЖ мәлімдемелерінің әсері әрдайым бірдей болмайды. Нарықтың реакциясы жарияланған ақпараттың бұрынғы күтулерден қаншалықты ерекшеленетініне және оның бағаларда қаншалықты ескерілгеніне де байланысты. Сондықтан бір ғана көрсеткішке сүйеніп, нарық бағытын болжау дұрыс емес.

Индекстік опциондар портфельдің белгілі бір нарықтық тәуекелдерін хеджирлеу үшін де қолданылуы мүмкін. Бірақ хеджирлеу шығынды толығымен жоймайды және оның өзі де қосымша шығындарға әкелуі мүмкін. Бұл тақырыпты келесі сабақтарда толығырақ қарастырамыз.

Қай опцион түрін таңдаған дұрыс?

Акцияларға арналған опциондар мен индекстік опциондардың әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар. Біріншісі белгілі бір компанияның акция бағасының өзгеруіне байланысты болса, екіншісі тұтас нарық индексінің динамикасына тәуелді.

Олардың бірін таңдағанда ықтимал табысқа ғана емес, тәуекел деңгейіне, келісімшарт талаптарына, жарамдылық мерзіміне және өзіңіздің инвестициялық мақсатыңызға назар аударыңыз. Опциондар тұрақты табысқа кепілдік бермейді. Саудаға кіріспес бұрын ықтимал шығынды бағалап, осы қаржы құралының жұмыс істеу қағидаларын толық түсіну маңызды.

Тәуекелдер туралы ескерту:

Опциондарда қаржылық левередж әсері бар, ал олардың бағасы базалық активтің бағасына, құбылмалылыққа, келісімшарт мерзімінің аяқталуына дейінгі уақытқа және басқа да факторларға байланысты. Сондықтан қысқа мерзімде бағаның айтарлықтай құбылу тәуекелі жоғары. Опцион сатып алушылар төленген сыйлықақы мен сауда шығындарынан толық айырылуы мүмкін. Ал опцион сатушылар қолданатын кейбір стратегиялар бойынша ықтимал шығын бастапқы салынған қаражаттан асып кетуі мүмкін. Опциондармен сауда жасамас бұрын сауда ережелерін мұқият зерделеп, өзіңіздің тәуекелге төзімділігіңізді бағалап, шешімді сақтықпен қабылдаңыз.

Бұл курстың материалдары тек инвестициялық білім беру мақсатында ұсынылады және қандай да бір бағалы қағаздарды немесе қаржы құралдарын сатуға ұсыныс не оларды сатып алуға шақыру болып табылмайды. Сондай-ақ аталған бағалы қағаздарға, қаржы құралдарына немесе инвестициялау объектілеріне қатысты қандай да бір пікір немесе инвестициялық ұсыным болып саналмайды.