6. АҚШ ETF-теріне инвестициялау кезінде қандай шығындар туындайды?

Алдыңғы сабақта ETF портфелін құрудың 6 классикалық стратегиясын қарастырып, әртүрлі ETF-терді бір портфельде қалай үйлестіруге болатынын талдадық.

Алайда ETF сатып алмас бұрын тағы бір маңызды мәселені ескеру керек: ETF-ке инвестициялау кезінде қандай шығындар туындайды?

Басқару комиссиясынан бөлек, инвестор сауда шығындарына, сатып алу және сату бағалары арасындағы спредке, NAV-қа қатысты премия немесе дисконтқа, валютаны айырбастау шығындарына және салықтарға тап болуы мүмкін.

Бұл сабақта ETF-ке инвестициялауға байланысты негізгі шығындарды қарастырамыз.

1. Сауда шығындары: ETF сатып алу және сату кезінде туындайды

Бірінші санатқа ETF-ті сатып алу немесе сату кезінде туындайтын шығындар жатады.

Брокерлік комиссиялар және басқа да төлемдер

ETF-тер де акциялар сияқты биржада саудаланады. Сондықтан брокер мәміле үшін комиссия, сауда платформасын пайдалану ақысы және басқа да төлемдер алуы мүмкін.

Әр брокердің тарифтері әртүрлі: кейбірі әр мәмілеге белгіленген комиссия алады, кейбірі мәміле сомасының белгілі бір пайызын алады, ал кейбір брокерлер комиссиясыз сауда ұсынады.

Егер инвестор ETF-ті анда-санда сатып алып, ұзақ мерзім ұстаса, мұндай шығындардың жалпы нәтижеге әсері әдетте айтарлықтай болмайды. Ал ETF-пен жиі сауда жасасаңыз, шығындар біртіндеп жинала береді.

Биржалық және реттеушілік алымдар

Брокерлік комиссиядан бөлек, АҚШ ETF-терімен сауда жасаған кезде биржа инфрақұрылымына және реттеуші органдардың талаптарына байланысты қосымша алымдар қолданылуы мүмкін.

Мысалы, АҚШ-та бағалы қағаздарды сату кезінде SEC және FINRA-ға байланысты кейбір алымдар қолданылуы мүмкін. Олардың мөлшері мен алыну тәртібі өзгеруі мүмкін, сондықтан нақты тарифтерді брокеріңіздің комиссиялар кестесінен тексерген дұрыс.

2. ETF-ті ұстау шығындары: инвестиция кезеңінде туындайды

Екінші санатқа ETF-тің өзіне байланысты шығындар жатады.

Басқару комиссиясы және шығындар коэффициенті (Expense Ratio)

Алдыңғы сабақтарда айтқанымыздай, ETF әдетте шығындар коэффициентін (Expense Ratio) жариялайды. Оның құрамына қорды басқару комиссиясы және басқа да операциялық шығындар кіреді.

Мысалы, ETF-тің жылдық шығындар коэффициенті 0,2% болса, $10 000 көлеміндегі инвестиция үшін бұл жылына шамамен $20 шығынға тең.

Бұл сома әдетте инвестордың брокерлік шотынан жеке комиссия ретінде ұсталып қалмайды. Оның орнына бұл шығындар қордың таза активтер құнын (NAV) есептеу кезінде ескеріледі және инвестордың кірістілігін төмендетеді.

Қысқа мерзімде шығындар коэффициентіндегі айырмашылық байқалмауы мүмкін. Бірақ бірнеше жыл немесе ондаған жыл бойы инвестиция жасағанда, комиссиялар арасындағы шағын айырмашылықтың өзі инвестицияның түпкілікті нәтижесіне әсер етуі мүмкін.

Мысалы, S&P 500 индексін қадағалайтын ETF-тердің ішінде VOO және IVV қорларының шығындар коэффициенті 0,03%-дан. Ал SPY қорында бұл көрсеткіш 0,0945% құрайды. Сондықтан ұзақ мерзімді инвестициялау үшін ETF таңдағанда инвесторлар шығындар коэффициентіне жиі назар аударады. SPY-дің өтімділігі жоғары және оны институционалдық инвесторлар сауда жасау және хеджирлеу мақсатында белсенді пайдаланады.

Қордың басқа операциялық шығындары

Басқару комиссиясынан бөлек, ETF-тің активтерді сақтау, әкімшілік қызмет көрсету, аудит және басқа да операциялық шығындары болуы мүмкін.

Әдетте мұндай шығындар қордың шығындар коэффициентінің құрамына кіреді. Сондықтан ETF-терді салыстырған кезде тек басқару комиссиясына емес, Expense Ratio көрсеткішіне назар аударған дұрыс.

3. Жанама шығындар: инвесторға бірден көрінбеуі мүмкін

Үшінші санаттағы шығындар жеке комиссия ретінде көрсетілмеуі мүмкін, бірақ инвестицияның түпкілікті нәтижесіне әсер етеді.

Сатып алу және сату бағалары арасындағы спред

ETF-тің биржалық котировкасында әдетте Bid және Ask бағалары көрсетіледі. Bid — сатып алушы ұсынатын баға, ал Ask — сатушы ұсынатын баға. Олардың арасындағы айырмашылық Bid-Ask спреді деп аталады.

Мысалы, Bid бағасы $9,98, ал Ask бағасы $10,00 болса, олардың арасындағы $0,02 айырмашылық — Bid-Ask спреді.

Егер ETF-ті $10,00-ға сатып алып, бірден $9,98-ға сатсаңыз, ETF бағасы өзгермесе де, бір үлеске $0,02 шығынға ұшырауыңыз мүмкін. Бұл — спредтің құны.

Әдетте сауда белсенділігі мен өтімділігі жоғары ETF-тердің спреді тар болады. Ал шағын немесе сирек саудаланатын ETF-терде спред едәуір кең болуы мүмкін.

Сондықтан ETF-пен жиі сауда жасайтын инвесторлар үшін спредтің мөлшері маңызды болуы мүмкін.

NAV-қа қатысты премия және дисконт

ETF-тің нарықтық бағасы және таза активтер құны (NAV) болады.

Егер нарықтық баға NAV-тан жоғары болса, ETF премиямен саудаланады. Ал нарықтық баға NAV-тан төмен болса, ETF дисконтпен саудаланады.

Премия немесе дисконт қордың инвестордан тікелей алатын комиссиясы емес. Дегенмен олар ETF-ті сатып алу немесе сату бағасына әсер етеді.

Мысалы, ETF-тің NAV-ы $100, ал нарықтық бағасы $105 болсын. Бұл жағдайда ETF NAV-қа қатысты 5% премиямен саудаланып тұр.

Егер кейін премия жойылып, NAV айтарлықтай өзгермесе, ETF-тің нарықтық бағасы төмендеп, инвестор шығынға ұшырауы мүмкін.

Нарық қатты құбылған кезде немесе ETF-тің өтімділігі төмен болған жағдайда премия мен дисконттың мөлшері ұлғаюы мүмкін.

4. Валютаны айырбастау және салық шығындары

АҚШ ETF-теріне Қазақстаннан немесе АҚШ-тан тыс басқа елден инвестиция жасағанда тағы екі факторды ескеру қажет: валютаны айырбастау және салықтар.

Валютаны айырбастау шығындары

Егер инвестордың қаражаты АҚШ долларында болмаса, америкалық ETF сатып алу үшін оны алдымен USD-ға айырбастау қажет.

Валютаны айырбастау кезінде бағам айырмашылығына немесе айырбастау комиссиясына байланысты қосымша шығындар туындауы мүмкін.

Егер ақшаны жиі айырбастап, ETF-пен жиі сауда жасасаңыз, мұндай шығындар да біртіндеп жиналады.

Салықтар

Салықтар да АҚШ ETF-терінен түсетін инвестициялық кірістің нақты мөлшеріне әсер етеді.

Мысалы, америкалық ETF дивиденд төлеген кезде, АҚШ салық резиденті болып табылмайтын инвестордың дивидендінен салық ұсталып қалуы мүмкін. Нақты мөлшерлеме инвестордың салықтық мәртебесіне және қолданылатын халықаралық салық келісімдеріне байланысты.

Сондықтан дивидендтік кірістілігі жоғары ETF-ті таңдағанда тек дивиденд мөлшеріне емес, салықтан кейінгі кірістілікке де назар аудару керек.

Қысқаша қорытынды

ETF-ке инвестициялау кезінде туындайтын негізгі шығындарды төрт санатқа бөлуге болады:

• Сауда шығындары: брокерлік комиссиялар, платформаны пайдалану ақысы, биржалық және реттеушілік алымдар;
• Ұстау шығындары: басқару комиссиясы және Expense Ratio құрамына кіретін басқа операциялық шығындар;
• Жанама шығындар: Bid-Ask спреді, NAV-қа қатысты премия немесе дисконт;
• Басқа шығындар: валютаны айырбастау және салықтар.

Осы сабақпен ETF туралы кіріспе курсы аяқталады.

Біз ETF ұғымымен танысудан бастап, оның негізгі түрлерін, ETF таңдауды, тұрақты инвестициялауды, портфель құруды және инвестиция шығындарын қарастырдық.

Бұл курс ETF-тердің қалай жұмыс істейтінін түсінуге және инвестиция жасау кезінде қандай факторларға назар аудару керектігін анықтауға көмектеседі.

Есте сақтаңыз: ETF таңдау — тек алғашқы қадам. Капиталды дұрыс бөлу, тәуекелді бақылау және инвестицияға байланысты барлық шығындарды ескеру де маңызды.