5. ETF портфелін қалай құруға болады? 6 танымал стратегия

Алдыңғы сабақта біз ETF-ке тұрақты түрде инвестициялау туралы айттық. Яғни ETF-ке қалай жүйелі түрде инвестициялауға болатынын қарастырдық.

Алайда іс жүзінде тағы бір маңызды сұрақ туындайды: егер портфеліңізде бір ғана ETF емес, бірнеше ETF болса, оларды бір-бірімен қалай үйлестіруге болады?

ETF санының көп болуы портфельді автоматты түрде жақсырақ әртараптандырады деген сөз емес. ETF-тердің құрамындағы активтер бір-бірімен қайталануы мүмкін. Сондықтан портфель құру кезінде инвестициялық мақсатты, қабылдай алатын тәуекел деңгейін және инвестициялық көкжиекті ескеру маңызды.

Бүгін ETF портфелін құрудың 6 танымал стратегиясын қарастырамыз.

60/40 портфелі: активтерді бөлудің классикалық тәсілі

Активтерді бөлудің кең таралған классикалық үлгілерінің бірі — 60/40 портфелі. Оның тұжырымдамасы америкалық экономист Гарри Марковиц (Harry Markowitz) әзірлеген қазіргі портфельдік теорияның қағидаларына сүйенеді.

Тәсілі қарапайым:

60% — акцияларға арналған ETF + 40% — облигацияларға арналған ETF

Мысалы:

60% VOO / VTI + 40% BND

Акциялар мен облигациялардың портфельдегі қызметі әртүрлі. Қор нарығы өскен кезде акциялар портфельдің ұзақ мерзімді өсімінің негізгі бөлігін қамтамасыз етуі мүмкін. Ал облигациялар кейбір нарықтық жағдайларда портфельдің жалпы құбылмалылығын төмендетуге көмектесуі мүмкін. Алайда белгілі бір кезеңдерде акциялар мен облигациялардың бағасы қатар төмендеуі де мүмкін.

60/40 арақатынасы қатаң ереже емес. Тәуекел деңгейін жоғарырақ қабылдай алатын инвестор, мысалы, 80/20 үлгісін, ал акциялардың үлесін азайтқысы келетін инвестор 40/60 үлгісін таңдай алады.

Сондықтан бұл стратегияның басты мәні «60» пен «40»-та емес, капиталды әртүрлі активтер арасында бөлу және барлық қаражатты тек акцияларға шоғырландырмауда.

Қолдануға болатын жағдай: ұзақ мерзімді капитал өсімін көздейтін және портфельдің жалпы құбылмалылығын төмендеткісі келетін инвесторлар үшін.

Үш ETF портфелі: қарапайым әрі әртараптандырылған портфель

Three-Fund Portfolio — Bogleheads инвестициялық қауымдастығында кең таралған тәсіл. Оның классикалық нұсқасы үш негізгі активтен тұрады: АҚШ акциялары, АҚШ-тан тыс елдердің акциялары және АҚШ облигациялары.

Мысалы:

50% VTI + 20% VXUS + 30% BND

VTI АҚШ компанияларының акцияларына инвестициялайды, VXUS АҚШ-тан тыс елдердің компанияларының акцияларына инвестициялайды, ал BND АҚШ облигацияларына инвестициялайды.

Тек АҚШ нарығына бағытталған портфельмен салыстырғанда, бұл тәсіл инвестицияларды әртүрлі елдер мен активтер арасында әртараптандыруға мүмкіндік береді.

Бұл стратегияның басты ерекшелігі — қарапайымдылығы. Инвесторға жекелеген компанияларды немесе көптеген салалық ETF-терді жеке-жеке таңдаудың қажеті жоқ.

Ескерту: VTI, VXUS және BND — АҚШ-та тіркелген ETF-тер. АҚШ-тан тыс инвесторлар мұндай ETF-терді таңдаған кезде салықтық салдарын бөлек қарастырғаны жөн.

Қолдануға болатын жағдай: қарапайым, әртараптандырылған портфель құрып, ұзақ мерзімге инвестициялағысы келетін инвесторлар үшін.

Core-Satellite: 80% — ядро, 20% — қосымша инвестициялық идеялар

Core-Satellite, яғни «ядро және спутниктер» стратегиясын қарапайым түрде былай түсіндіруге болады:

ядро портфельдің ұзақ мерзімді негізін құрайды, ал спутниктік бөлік қосымша инвестициялық идеялар мен жекелеген бағыттарға инвестициялауға арналған.

Мысалы:

80% — ядро: VOO + BND

20% — спутниктік бөлік: жартылай өткізгіштерге арналған ETF + алтын ETF-і + шағын капитализациялы компанияларға арналған ETF

Капиталдың негізгі бөлігі әртараптандырылған базалық активтерге орналастырылады, ал аз бөлігі жекелеген салаларға, инвестициялық тақырыптарға немесе басқа бағыттарға бөлінеді.

Осылайша ұзақ мерзімді инвестициялық негізді сақтай отырып, портфельдің шағын бөлігін жекелеген салалар мен инвестициялық тақырыптарға бағыттауға болады. Бұл ретте бүкіл капиталды бір ғана бағытқа шоғырландырмауға мүмкіндік береді.

Қолдануға болатын жағдай: ұзақ мерзімді стратегияны сақтай отырып, портфельдің бір бөлігін жекелеген салаларға немесе инвестициялық тақырыптарға бөлгісі келетін инвесторлар үшін.

All Weather: нарықты болжаудың орнына әртүрлі экономикалық сценарийлерге дайын болу

All Weather («әртүрлі экономикалық жағдайларға арналған портфель») стратегиясының негізгі идеясы — нарықтың келесі бағытын болжауға тырыспай, әртүрлі экономикалық сценарийлерге тәуелділікті теңгеруге бағытталған портфель құру.

Акциялар мен облигациялардан бөлек, мұндай портфельге мыналар да кіруі мүмкін:

акцияларға арналған ETF

мемлекеттік облигацияларға арналған ETF

алтын ETF-і

тауарларға арналған ETF

Экономикалық өсу, инфляция, экономиканың баяулауы сияқты әртүрлі жағдайларда активтердің кірістілігі бірдей болмауы мүмкін. Сондықтан әртүрлі активтерді біріктіру портфельдің бір ғана экономикалық сценарийге тәуелділігін азайтуға көмектеседі.

Маңызды жайт: Bridgewater компаниясының бастапқы All Weather стратегиясы тәуекел паритеті (risk parity) қағидатына негізделген. Сондықтан төрт актив санатына қаражатты жай ғана тең бөлу бұл стратегияның толық нұсқасы болып саналмайды.

Қарапайым инвестор ETF арқылы құратын портфель әдетте осы тәсілдің жеңілдетілген нұсқасы болады.

Қолдануға болатын жағдай: портфельдің әртүрлі экономикалық сценарийлерге тәуелділігін азайтып, активтерді кеңінен әртараптандыруға мән беретін инвесторлар үшін.

Өмірлік цикл стратегиясы: уақыт өте келе портфель құрылымы қалай өзгереді?

Өмірлік цикл стратегиясына сәйкес, инвестициялық портфельдің құрылымы инвестордың қаржылық мақсатына және сол мақсатқа дейін қалған уақытқа қарай біртіндеп өзгеруі мүмкін.

Инвестициялық көкжиек ұзақ болған кезде инвестор акциялардың үлесін жоғарырақ ұстай алады, егер бұл оның қаржылық мақсаты мен қабылдай алатын тәуекел деңгейіне сәйкес келсе.

Қаржылық мақсатқа немесе қаражат қажет болатын уақытқа жақындаған сайын облигациялардың және басқа да салыстырмалы түрде тұрақты активтердің үлесін біртіндеп арттырып, акциялардың үлесін азайтуға болады.

Портфель құрылымының қаржылық мақсатқа жақындаған сайын біртіндеп өзгеруі Glide Path деп аталады.

Қарапайым тілмен айтқанда:

инвестициялық көкжиек ұзақ кезде — акциялар көбірек → мақсатқа жақындаған сайын — облигациялар біртіндеп көбейеді.

Бұл тәсілдің нақты құрылымы әр инвестордың мақсатына, инвестициялық көкжиегіне және қабылдай алатын тәуекел деңгейіне байланысты.

Қолдануға болатын жағдай: зейнетке шығу, баспана сатып алу немесе бала оқуына қаражат жинау сияқты ұзақ мерзімді мақсаттарға инвестициялайтын адамдар үшін.

Динамикалық активтерді бөлу: нарық жағдайына қарай портфель құрылымын өзгерту

Тұрақты арақатынасқа негізделген портфельден айырмашылығы, динамикалық активтерді бөлу (Dynamic Asset Allocation) стратегиясында акциялар мен облигациялардың үлесі нарық жағдайындағы өзгерістерге және алдын ала белгіленген ережелерге сәйкес кезең-кезеңімен өзгертіледі.

Мысалы, инвестор нарық жағдайына қарай портфель құрылымын шартты түрде былай өзгерте алады:

базалық арақатынас: 60% акция + 40% облигация

нарықтағы белгісіздік жоғары болған кезде: 50% акция + 50% облигация

акциялардың үлесін арттыруға негіз болатын жағдайлар пайда болған кезде: 70% акция + 30% облигация

Бұл тек мысал. Нарықтың әртүрлі жағдайларына арналған әмбебап арақатынас жоқ.

Динамикалық активтерді бөлу нарыққа кіру немесе одан шығу уақытын үнемі дәл анықтауға тырысу дегенді білдірмейді. Негізгі идея — нарық жағдайында елеулі өзгерістер болған кезде алдын ала белгіленген ережелерге сәйкес портфель құрылымына шектеулі түзетулер енгізу.

Бұл тәсіл портфельді белсендірек басқаруды және таңдалған ережелерді жүйелі түрде сақтауды талап етеді.

Қолдануға болатын жағдай: портфель құрылымын жүйелі түрде қайта қарап, алдын ала белгіленген ережелерге сәйкес активтер үлесін өзгерткісі келетін инвесторлар үшін.

Кішкентай кеңес: портфельді қайта теңгеруді ұмытпаңыз

Қай стратегияны қолдансаңыз да, портфельді қайта теңгеруге (Rebalancing) назар аудару маңызды.

Мысалы, бастапқыда портфельіңіз:

60% акция + 40% облигация

болды делік.

Акциялар қатты өскеннен кейін арақатынас:

70% акция + 30% облигация

болып өзгерді.

Мұндай жағдайда портфельді бастапқы арақатынасқа қайтару үшін акциялардың бір бөлігін сатып жіберіп, облигациялардың үлесін арттыруға болады.

Тағы бір тәсіл — жаңа инвестицияларды негізінен облигацияларға бағыттап, портфель құрылымын біртіндеп бастапқы арақатынасқа жақындату.

Қайта теңгерудің мақсаты — нарықты болжау емес, тәуекелді бақылау және портфельдің алдын ала белгіленген құрылымын сақтау.

Қысқаша қорытынды

Бұл алты стратегияның айырмашылығы неде?

ETF портфелін құрудың негізгі мақсаты — қай активтің келесі кезекте ең көп өсетінін болжау емес. Ең маңыздысы — әртүрлі активтерді өз қаржылық мақсаттарыңызға, қабылдай алатын тәуекел деңгейіңізге және инвестициялық көкжиегіңізге қарай үйлестіру.

Осылайша біз қандай ETF таңдауға және оларды портфельде қалай үйлестіруге болатынын қарастырдық. Бірақ ETF сатып алмас бұрын тағы бір маңызды мәселені түсіну керек:

ETF-ке инвестициялау шын мәнінде қанша тұрады?

Келесі сабақта ETF-ке қатысты әртүрлі шығындар мен комиссияларды қарастырып, инвесторлар жиі ескере бермейтін «жасырын шығындарға» назар аударамыз.